Kredoporek łzawiący – wprowadzenie do gatunku
Kredoporek łzawiący (Calcipostia guttulata) to interesujący gatunek grzybów, który zalicza się do rzędu żagwiowców (Polyporales). Po raz pierwszy został zdiagnozowany w 1888 roku przez włoskiego mykologa Pier Andrea Saccardo, który nadał mu nazwę Polyporus guttulatus. Obecnie uznawana nazwa Calcipostia guttulata została przyjęta w 2019 roku przez badaczy B.K. Cui, L.L. Shen oraz Y.C. Dai, którzy przenieśli go do nowego rodzaju Calcipostia. Kredoporek łzawiący jest taksonem monotypowym, co oznacza, że nie ma innych bliskich mu gatunków w obrębie tego rodzaju.
Systematyka i nazewnictwo
W klasyfikacji biologicznej kredoporka łzawiącego można odnaleźć wiele poziomów systematycznych. Należy on do królestwa grzybów (Fungi), gromady Basidiomycota oraz rzędu Polyporales. W literaturze naukowej można spotkać aż 12 synonimów tego gatunku, co świadczy o jego złożonej historii nazewniczej. W 2003 roku Władysław Wojewoda zaproponował nazwę drobnoporek łzawiący, a S. Domański określał go jako białak gorzki, forma łzawiąca. Po przeniesieniu do rodzaju Calcipostia wiele z tych nazw straciło na znaczeniu i uznaniu.
Morfologia kredoporka łzawiącego
Kredoporek łzawiący charakteryzuje się jednorocznymi owocnikami, które przyrastają do podłoża bokiem lub mają wyraźnie zwężoną nasadę. Owocniki pojawiają się pojedynczo lub w niewielkich grupach, przybierając kształt półkolisty, nerkowaty lub konsolowaty. Średnica owocnika wynosi od 3 do 12 cm, a jego grubość od 4 do 8 cm. Młode owocniki mają ostry brzeg, który z wiekiem staje się obły i ciemniejszy.
Wygląd zewnętrzny
Górna powierzchnia owocnika jest gładka lub omszona, a przy nasadzie zazwyczaj nierówna i pagórkowata. U młodych owocników przeważa kolor biały, który z wiekiem przemienia się w kremowy, a następnie bladożółto-brunatny z ciemniejszymi plamami i jamkami. Te ostatnie powstają w miejscach wydzielania kropli cieczy przez owocnik.
Hymenofor i miąższ
Na dolnej stronie owocnika znajduje się hymenofor o rurkowatej budowie. Rurki osiągają długość od 3 do 7 mm i mają barwę białą lub kremową. Tworzą one jedną warstwę ukośnie zbiegającą w dół, a pory są różnorodne – od okrągłych po labiryntowate. Miąższ kredoporka jest biały, o grubości od 5 do 15 mm; u młodych owocników miękki i soczysty, podczas gdy starsze egzemplarze stają się włókniste i łykowate.
Cechy mikroskopowe
Pod mikroskopem kredoporek łzawiący prezentuje unikalny system strzępkowy monomityczny. Strzępki w miąższu są bardzo grubościenne i mają szerokość od 4 do 8 μm. Cystyd nie stwierdzono, jednak występują cystydiole o rozmiarach od 13 do 18 × 4–5 μm. Podstawki są zgrubiałe, czterosterygmowe oraz występujące ze sprzążkami w nasadzie.
Występowanie i siedlisko
Kredoporek łzawiący występuje na różnych kontynentach: Ameryce Północnej, Europie, Azji, Australii oraz Nowej Zelandii. W Europie znajduje się największa liczba stanowisk tego gatunku. Geograficzny zasięg kredoporka pokrywa się z zasięgiem świerka, a w Polsce jest uznawany za gatunek rzadki i zagrożony wymarciem (status E na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski).
Kredoporek preferuje lasy iglaste i mieszane, rozwijając się głównie na martwym drewnie drzew iglastych takich jak świerki, sosny czy jodły. Rzadko spotyka się go na brzozach czy grabach. Zazwyczaj pojawia się na martwych pniach leżących na ziemi oraz pniakach; czasami atakuje również drzewa żywe poprzez uszkodzenia.
Znaczenie ekologiczne
Kredoporek łzawiący jest grzybem saprotroficznym, co oznacza, że odgrywa istotną rolę w procesie rozkładu martwego drewna. Jako grzyb niejadalny przyczynia się do intensywnego rozkładu drewna poprzez wywoływanie brunatnej zgnilizny. Jego obecność w ekosystemie jest ważna dla cyklu materii organicznej oraz zdrowia lasu.
Zakończenie
Kredoporek łzawiący to fascynujący przedstawiciel mykobioty Polski oraz żagwiowców. Jego unikalne cechy morfologiczne oraz mikroskopowe sprawiają, że jest interesującym obiektem badań mykologicznych. Pomimo swojej rzadkości i zagrożenia wyginięciem pełni istotną rolę ekologiczną jako saprotrof; przyczynia się do recyklingu materii organicznej w ekosystemie leśnym. Warto więc chronić jego naturalne siedliska oraz zwiększać świadomość na temat znaczenia tego gatunku dla bioróżnorodności.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).