Czarna guzowatość śliwy
Czarna guzowatość śliwy to grzybowa choroba, która dotyka drzewa z rodzaju Prunus, w tym popularne gatunki owocowe, takie jak śliwa i wiśnia. Wywołana przez patogen Apiosporina morbosa, choroba ta może prowadzić do poważnych uszkodzeń roślin i znacznie obniżać ich wydajność. W Polsce czarna guzowatość śliwy została po raz pierwszy zidentyfikowana dopiero w 2015 roku, co czyni ją organizmem kwarantannowym. W artykule przyjrzymy się występowaniu tej choroby, jej objawom, rozwojowi oraz metodom ochrony przed nią.
Występowanie i szkodliwość
Apiosporina morbosa pierwotnie pochodzi z Ameryki Południowej, a jej obecność w Europie jest stosunkowo nowym zjawiskiem. W Polsce do 2015 roku nie była ona znana, co stanowiło istotne wyzwanie dla sadowników i właścicieli przydomowych ogrodów. Choroba atakuje wiele gatunków drzew z rodzaju Prunus, jednak stopień ich uszkodzenia nie jest jednolity. Najbardziej charakterystycznym objawem czarnej guzowatości są narośla w formie czarnych, pogrubionych pędów na gałęziach.
Choroba nie tylko szpeci drzewa, ale także prowadzi do ich osłabienia, co zwiększa podatność na różne uszkodzenia mrozowe. Oprócz tego, rośliny ozdobne mogą ulegać zniekształceniom, a plony owoców na drzewach owocowych mogą znacznie spadać. W przypadku młodszych lub bardziej podatnych gatunków skutki choroby mogą być bardziej drastyczne – liście mogą więdnąć i obumierać, a w skrajnych przypadkach dochodzi do całkowitego obumarcia drzewa.
Rozwój choroby i jej objawy
Cykl rozwojowy Apiosporina morbosa rozpoczyna się od zimowania grzyba w porażonych pędach. Wiosną, podczas deszczowej pogody, na powierzchni narośli wytwarzane są askospory, które są rozpraszane przez wiatr lub bryzgi deszczu. Te zarodniki mogą powodować nowe infekcje na zielonych gałęziach drzew, jeśli te pozostaną wilgotne przez odpowiednio długi czas.
Pierwsze objawy infekcji pojawiają się zwykle po roku od zakażenia. Na gałęziach rozwijają się miękkie narośla, które początkowo są zielone lub brązowe i najczęściej tworzą się w pobliżu miejsca przyczepienia liścia. W tym czasie zmiany są subtelne i często umykają uwadze obserwatora. Kolejny rok przynosi intensyfikację objawów – narośla zmieniają kolor na oliwkowozielony i stają się aksamitne w dotyku, jednakże z czasem pękają i twardnieją, tworząc charakterystyczne czarne guzy o różnych kształtach.
W miarę postępu choroby stan rośliny pogarsza się. Gdy narośl całkowicie otacza gałąź, liście zaczynają żółknąć i więdnąć. Infekcje na głównych konarach lub pniu zdarzają się rzadziej, ale mają poważniejsze konsekwencje dla zdrowia całego drzewa. Starsze narośla mogą również zmieniać kolor na biały lub różowy pod wpływem inwazji innych grzybów oraz owadów.
Ochrona przed czarną guzowatością
Kluczowym elementem ochrony przed czarną guzowatością śliwy jest zapobieganie rozprzestrzenianiu się choroby poprzez eliminację źródeł inokulum. Ważne jest, aby regularnie monitorować drzewa zimą i usuwać wszelkie widoczne narośla przed rozpoczęciem wiosennego procesu wytwarzania askospor. Aby skutecznie pozbyć się infekcji, konieczne może być przycinanie przez dwa lata, aby upewnić się, że wszystkie istniejące narośla zostały usunięte.
Należy przycinać gałęzie 15 do 20 cm poniżej porażonej tkanki oraz dezynfekować narzędzia między cięciami, używając 10-procentowego roztworu wybielacza lub alkoholu. Usunięte narośla powinny być spalane lub zakopywane w ziemi w celu uniemożliwienia dalszego uwalniania zarodników. Dodatkowo zaleca się usuwanie dzikich śliw i wiśni w promieniu 200 metrów od chorego drzewa.
Wybór odpornych odmian
Podczas sadzenia nowych gatunków śliw i wiśni warto wybierać odmiany o wysokim poziomie odporności na czarną guzowatość. Należy unikać odmian podatnych na tę chorobę, zwłaszcza jeśli w danym regionie występowały wcześniejsze przypadki zakażeń. Najbardziej podatnymi gatunkami są: śliwa amerykańska (Prunus americana), Prunus nigra oraz czeremcha wirginijska (Prunus virginiana), a także śliwa domowa (Prunus domestica) oraz dziecięca (Prunus cerasifera).
Wiśnie zarówno ozdobne, jak i jadalne wykazują mniejszą podatność na tę chorobę. Rzadko atakowane są również czeremcha Maacka (Prunus maacki), morela pospolita (Prunus armeniaca) oraz migdałowiec trójklapowy (Prunus triloba). Przed zakupem nowych drzew warto dokładnie sprawdzić materiały szkółkarskie oraz upewnić się o ich wolności od chorób.
Podsumowanie
Czarna guzowatość śliwy to poważna choroba roślin wywołana przez grzyb Apiosporina morbosa. Jej występowanie może prowadzić do znacznych szkód zarówno w drzewach owocowych, jak i ozdobnych. Monitorowanie stanu drzew oraz skuteczne usuwanie źródeł infekcji to kluczowe działania mające na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się tej choroby. Dodatkowo wybór odporn
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).